حسن حسن زاده آملى
535
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى)
نخستين گويند ، و حاصل ضرب را مجذور يا قوت دوم گويند . قوه را معانى گوناگون است كه برخى از آنها را در نكته » 501 » هزار و يك نكته آورده ايم . در تحصيل جذر قدما را طريقى است ، و متأخرانرا طريقى كه بتوفيق الهى بتفصيل تمام گفته آيد ، فعلا بمناسبت بحث ميزان به نقل ميزان آن از رساله ياد شده اكتفا مىشود : ميزان جذر اين است كه ميزان جذر را در نفس خودش ضرب كنيم ، و بر او ميزان باقى از جذر را زياده كنيم اگر چيزى باقى مانده باشد و نه نه از و طرح كنيم ، اگر اين باقى مناسب ميزان عدد مجذور بود عمل صحيح باشد و الا خطا بود . امتحان جمع به جمع كردن ميزان دو مجموع و يا بيشتر از دو مجموع است و سپس اخذ كردن ميزان مجتمع يعنى حاصل جمع است : امتحان تفريق اين است كه ميزان منقوص را كه سطر دوم است از ميزان منقوص منه كه سطر اول است نقصان كنند هرگاه با ميزان حاصل تفريق موافق باشد عمل صحيح است و إلا فلا . و اگر ميزان منقوص بيشتر از ميزان منقوص منه باشد كه نقصان ممكن نباشد بر ميزان منقوص منه عدد نه مى افزايند و عمل را بدستور نخست انجام مى دهند . مطلب هشتم : در درس شصت و هشتم بمناسبت بحث از تسطيح و تجسيم سخن از تكسير و مساحت كربميان آمد ، اكنون بعنوان مزيد توضيح و زيادت